حمام جلفا و ارتباط آن با عباس میرزا!
شماره ثبت: 2520
تاریخ ثبت: 1/9/78
نشانی بنا: جلفا، مابین تاسیسات راه ایران و گمرک جلفا.
تاریخچه و مشخصات بنا:
این حمام در شرق شهر جلفا و مابین تاسیسات راه ایران و گمرک جلفا قرار دارد. حمام شامل سربینه، گرمخانه و تاسیسات جنبی است. اعیانی این حمام بیش از 500 متر مربع می باشد. فرم طاقها و گنبدها و ستونهای سنگی شامل ته ستون، ساقه ستون و سرستون مقرنسکاری حکایت از شیوه معماری دوره قاجاریه دارد. قوسها و گنبدهای دهنه رختکن و سربینه و دیگر تاسیسات حمام وسیع و چشمگیر است. گنبد مرکزی رختکن رفیع و وسیع بر روی چهار ستون سنگی مقرنسکاری خوش تراش قرار دارد.
گنبد مرکز گرمخانه بر روی چهارستون سنگی قرار دارد و اطراف آن با 8 گنبد عرقچین پوشش شده شکوه و صحن وسیع آنرا دو چندان می کند. با توجه به جمعیت اندک جلفا در یکصد ساله اخیر بنظر میرسد که این حمام توسط عباس میرزا و برای لشکریان پشت جبهه در جنگهای ایران و روس ساخته شده باشد.
وسعت دهنه ها، رفعت طاقها و تناسبات معماری این حمام قابل مقایسه با بهترین آثار معماری ایران در سطح ملی می باشد. مالکیت بنا در دست شهرداری جلفا می باشد. اقدامات مرمتی انجام یافته شامل مرمت طاقهای شکسته، دوباره سازی بخشهای ریخته گنبدها، تقویت پایه های دیوارهای شکسته ریخته شده بخشهای داخلی، شیب بندی و کاهگل پشت بام، حذف دیوار و تیغه های زائد
یک نکته: تاریخ سازان میراث فرهنگی از کجا و بر اساس چه سندی این حمام را به عباس میرزا ربط داده اند؟ مگر سربازان جنگ های ایران و روس برای استحمام از کردشت و نوردوز و جبههه مگری به جلفا می آمدند؟ این یک مطلب خنده دار و باور نکردنی است که کارشناسان دانشمند میراث فرهنگی در سایت رسمی این سازمان در آذربایجان شرقی قرار داده اند.
به هر حال چند روز پیش سندی مربوط به دهه ۱۳۳۰ شمسی در لابه لای یکی از روزنامه های قدیمی کتابخانه ملی تتبریز پیدا کردم که در آن استان داری استان آذربایجان برای ساخت و یا شاید ترمیم حمام شهر جلفا ۲۵هزار تومان خرج کرده بود.
كمكي آراز از تاريخ ، ادبيات ،آيئن و سنن محلي آذربايجان با تكيه بر جلفاي ارس سخن مي گويد . تا شايد در اين هياهوي جهاني شدن و فراموشي گذشته و افتخارات آن ،يادگارهاي هزاران ساله پدرانمان را در ياد ها زنده نگاه داريم .از اصالت خود بدانيم وچراغ خودآگاهيمان را فروزان تر كنيم.